Patroni

O NASZYCH PATRONACH I ICH CZYNIE:

W sobotę 26 marca 2005 roku na cmentarzu parafialnym we Wronkach odbył się pogrzeb zmarłego w wieku 106 lat porucznika Jana Rzepy. Pośmiertnie odznaczony został Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był On ostatnim z żyjących Powstańców Wielkopolskich....  

6 stycznia 2000 roku w obecności wielu zaproszonych gości miała miejsce uroczystość nadania Zespołowi Szkół Nr 1 (wtedy jeszcze Zespołowi Szkół Zawodowych) w Swarzędzu imienia Powstańców Wielkopolskich. Komitet Rodzicielski ufundował sztandar.  

Powstanie Wielkopolskie (27.12.1918–16.02.1919) – jako jedyne ze wszystkich polskich zrywów niepodległościowych (począwszy od końca XVIII wieku) zakończyło się pełnym sukcesem zarówno militarnym, jak i politycznym, co zaowocowało powrotem Wielkopolski do Macierzy.

Porażka Niemiec pod koniec I wojny światowej była już praktycznie przesądzona, a w Wielkopolsce działało patriotycznie przygotowane społeczeństwo oraz struktury organizacyjne zdolne i gotowe do walki o wolność. 

Momentami przełomowymi dwóch ostatnich miesięcy 1918 roku były: obrady Sejmu Dzielnicowego, ukonstytuowanie się Naczelnej Rady Ludowej oraz przyjazd do Poznania 26 grudnia Ignacego Paderewskiego. Wzrost napięcia politycznego w Poznaniu doprowadził następnego dnia do otwartego konfliktu polsko – niemieckiego i zbrojnego powstania przeciwko władzy zaborczej. Żywiołowa akcja rozpoczęta została przez Wielkopolan dużo wcześniej niż zakładano.

28 grudnia Komisariat Naczelnej Rady Ludowej mianował tymczasowym naczelnym dowódcą powstania kapitana Stanisława Taczaka ( awansowany później do stopnia majora). 

W ciągu kilku zaledwie dni (do końca 1918 roku) zostały zdobyte główne punkty Poznania:
Prezydium Policji (w czasie ataku zginął pierwszy Powstaniec- Franciszek Ratajczak), Poczta, Dworzec Główny, Cytadela, reduty systemu fortecznego miasta, arsenał przy Wielkich Garbarach, a przede wszystkim koszary wojsk niemieckich 6 pułku grenadierów. Akcja wyzwalania Poznania dobiegła końca 6 stycznia 1919 roku, kiedy Powstańcy zdobyli lotnisko na ławicy.

Równolegle z wybuchem Powstania w Poznaniu doszło do działań na prowincji, w wyniku których do połowy stycznia została wyzwolona prawie cała Wielkopolska, a zryw powstańczy wykroczył poza jej terytorium. 6 stycznia rozpoczęły się walki pod Czerskiem i Kościerzyną na Pomorzu. 

Dzień 16 stycznia 1919 roku dał początek następnej fazie powstania. Funkcję naczelnego wodza objął generał Józef Dowbór–Muśnicki, który doprowadził do przekształcenia ochotniczych sił powstańczych w regularną Armię Wielkopolską. Ogłoszony został pobór trzech roczników do wojska (1897- 1899). Armia powstańcza osiągnęła ponad 100 tysięcy żołnierzy. Od tego momentu w obliczu narastającego zagrożenia niemieckiego rozpoczęły się walki o utrzymanie powstańczych zdobyczy, które prowadzono z dużym powodzeniem.

16 lutego 1919 roku w Trewirze przedłużony został rozejm Niemiec z państwami Ententy. Objął on również front wielkopolski. Zadecydowały tutaj głównie naciski ze strony Francji, w tym głównodowodzącego wojskami 

Mimo rozejmu walki z Niemcami trwały jeszcze do połowy 1919 roku, między innymi pod: Rynarzewem, Nową Wsią Zbąską, Margoninem, Bydgoszczą, Chodzieżą, Nakłem, Ostrzeszowem, Kępnem i Krotoszynem. Pojedyncze, sprowokowane przez Niemców zajścia miały miejsce również w drugiej połowie tego roku.

28 czerwca 1919 roku z chwilą podpisania przez Niemcy traktatu wersalskiego do Polski powróciła prawie cała Wielkopolska. Wszedł on w życie 10 stycznia następnego roku. Na jego mocy Armia Powstańcza miała przejąć również Pomorze oraz te miejscowości w Wielkopolsce, które do tej pory pozostawały w rękach niemieckich, np. Rawicz i Leszno. Czyn zbrojny naszych Patronów zakończył się więc pełnym sukcesem.  
 

Józef Piłsudski w otoczeniu dowództwa wojsk powstańczych
(fot. z prywatnych zbiorów Anny Komolki)